Is de middenschool terecht bijgeschreven op de mestvaalt van onderwijsvernieuwingen? Ferry Haan (de Volkskrant, Opinie & Debat, 24 oktober) meent van niet, ik vind van wel. Haan stelt dat de score op de Cito-eindtoets niet altijd representatief is voor het intelligentieniveau van een kind. Daarbij wijst hij op de recente studies naar het veranderende IQ bij pubers. Verder zouden zwakkere leerlingen zich op een middenschool langer kunnen optrekken aan slimmere leerlingen. Tot slot voert hij het Pygmalioneffect aan: lagere verwachtingen van leerkrachten leiden tot mindere schoolprestaties. Tegen al deze argumenten is iets in te brengen.

Basischoolleerlingen worden niet alleen aan het einde van de schoolperiode getoetst, er is namelijk een leerlingvolgsysteem. Acht jaar lang kunnen leerkrachten en ouders zien hoe een kind het doet op school. De uitslag van de eindtoets is daarom nooit heel verrassend. Mocht de Citotoetsscore opvallend lager zijn dan de gemiddelde prestaties van een kind, dan lijkt me een gesprek tussen basisschool en middelbare school op zijn plaats.

Daarnaast meent Haan dat goede leerlingen weliswaar geen voordeel hebben van het langer samenzijn met zwakke broeders, maar daar ook geen nadeel van ondervinden. Dat hebben ze wel. Voor deze kinderen sluit de lesstof op de basisschool niet aan bij hun behoeften. Bovendien is goed kunnen leren nog steeds een reden om gepest of uitgesloten te worden. Deze kinderen kunnen gelukkig op hun twaalfde of eerder, bij het overslaan van een klas, naar het atheneum of gymnasium. Voor sommigen is dit overigens nog te laat, zij hebben het al opgegeven en zijn gaan onderpresteren. Vroegbloeiers of (hoog)begaafden hebben absoluut geen baat bij scheiding vanaf groep 4, zij ondervinden hier alleen maar nadeel van. We verspillen talent voor kennisland Nederland.

Het Pygmalioneffect is tot slot een probleem van de docenten zelf. Iedereen die in het onderwijs werkzaam is, heeft de plicht het maximale uit de leerlingen te halen, los van verwachtingen. Als zij dit niet doen, gaat een ander systeem daar geen verbetering in brengen.