Het programma Reporter van 26 februari ging over identiteitsfraude. Bij het zien van het onderwerp was de vraag of ook dit keer aandacht zou worden besteed aan de meneer met de opvallende achternaam, die al heel lang slachtoffer is van identiteitsfraude. En inderdaad, de man in kwestie heeft nog steeds een groot probleem.

Een vroegere klasgenoot, die een criminele achtergrond heeft en die bovendien bij de politie te boek staat als vuurwapengevaarlijk, heeft in het verleden diens naam gebruikt. Zonder uit te zoeken of deze informatie wel klopte, heeft de politie toen aan de crimineel de naam van een volkomen onschuldige man gekoppeld. Een naam die in Nederland vrij bijzonder is, geen Jansen of de Vries. En nu staat een meneer die niets op zijn geweten heeft in allerlei systemen geregistreerd als crimineel en vuurwapengevaarlijk.

Dat dit gevolgen heeft moge duidelijk zijn. Bij elke politiecontrole moet hij zien te vermijden dat er op hem geschoten wordt, hij staat immers te boek als vuurwapengevaarlijk. Gegevens die eenmaal aan je naam zijn gekoppeld, blijven je jarenlang achtervolgen, of het nu gaat om gesprekken die gevoerd zijn met een mobiele telefoon die is gestolen, maar die nog steeds op jouw naam staat, of om een verleden dat niet van jou is maar van een ander. Verkeerde gegevens belanden in allerlei systemen en zie ze er dan maar eens uit te halen.

Helaas vertrouwen mensen blind op het systeem. Je zou mogen verwachten dat politie en marechaussee, als ze alweer die meneer zien met die bijzondere achternaam, bij wie alweer alle seinen in het systeem op rood springen, inmiddels weten om wie het gaat en welke fout er gemaakt is. Maar in plaats van zelf na te denken wordt blindelings op de gegevens uit de computer vertrouwd. Mensen die het slachtoffer zijn van identiteitsfraude kunnen hier lang, misschien wel hun hele leven, mee worden geconfronteerd.

Het lijkt niet mogelijk om fouten in het systeem te herstellen. De steeds wijder verbreide praktijk van het koppelen van systemen is daar de oorzaak van. Omdat instanties tegenwoordig hun gegevens geautomatiseerd uitwisselen, zonder menselijke controle, belanden fouten binnen de kortste keren in allerlei andere systemen. De fouten eruithalen lukt niet, want als je in het ene systeem de onjuiste informatie wist, zet een gekoppeld systeem die informatie vrolijk weer terug.

Identiteitsfraude is gek genoeg niet strafbaar. Het is aan het slachtoffer om aan te tonen dat hij onschuldig is.

Nog steeds moet ik uitleggen waarom ik mijn vingerafdrukken niet in een centrale databank wil laten opslaan en waarom ik tegen het landelijk elektronisch patiëntendossier ben.