Da bep lec’h. Dit stond op een verkeersbord in Frankrijk, om precies te zijn in Bretagne. De woorden zien er niet Frans uit en de betekenis laat zich ook niet raden. In Bretagne worden verschillende talen gesproken, zoals het Bretons, het Gallo en natuurlijk het Frans. De talen zijn streekgebonden. Aan de verkeersborden merk je of je in een Bretonssprekende regio bent, omdat alle plaatsaanduidingen er in twee talen op worden vermeld, in het Frans en in het Bretons. Erg praktisch is dit niet, want het zorgt voor metershoge verkeersborden, waarop je niet snel de plaats vindt die je zoekt. Leuk is het wel, omdat de woorden in het Bretons zo anders zijn dan in het Frans.

Frans is een Romaanse taal en Bretons stamt af van het Keltisch. Onder de woorden uit de titel van dit stukje stond de Franse vertaling ‘Toutes directions’. Onder ‘Kreiz ker’ stond ‘Centre ville’. Doordat sommige woorden steeds terugkeerden, was het mogelijk om hun betekenis te ontrafelen.

Waar je zou denken dat taal mensen verbindt, kunnen verschillende talen, soms binnen één land, er ook voor zorgen dat mensen tegenover elkaar komen te staan. In Bretagne zagen we dat Franse plaatsnamen waren weggekrast en vervangen door Bretonse namen. In het stadje Guingamp liep een man in klederdracht met een Bretonse vlag over de schouder vrolijk te paraderen. Hij droeg zijn Breton-zijn met trots uit. Dit zorgde voor de nodige commotie. De vlag werd hem bijna uit de handen gerukt door Franse mensen die de aanblik kennelijk niet konden verdragen. Er ontstond een heftige woordenwisseling (‘Allez les bleus!’), waarbij ze elkaar kennelijk wel verstonden.

Gaat het bij zo’n taalstrijd nu om de talen of om de geschiedenis die erachter zit? Wat maakt iemand tot een Breton of een Fransman? Waarom vinden mensen de ene taal mooier of belangrijker dan een andere? We kunnen niet zonder communicatie. Zonder contact met anderen voelen we ons geen mens, staan we buiten de wereld. Misschien kunnen we iets minder eenkennig zijn en de schoonheid van andere talen proberen te ontdekken.